13. ágúst 2020

TW

Mig langar að ræða það hvað staðalímyndir geta verið hættulegar. Í augum flestra er það venjan að sjá leikara í bíómyndum og þáttum, af ákveðnum húðlit, leika sömu týpuna síendurtekið. Sami orðaforðinn, sami hreimurinn og sömu taktarnir sem við tökum sem góðu og gildu án þess að hugsa okkur tvisvar um — og það setur ákveðið skotmark á bakið á okkur, lituðu fólki, þannig það er auðveldara að gera grín og niðurlægja okkur. 


Þetta er orðið svo rótgróið í vestræna menningu að fólk áttar sig ekki á því hversu særandi þetta getur verið.

Hvítt fólk, verandi í forréttindastöðu, getur átt erfitt með að setja sig í spor annarra, átta sig á eigin forréttindum og skilja hvað jaðarsettir hópar þurfa að upplifa daglega.

Sem jaðarsett manneskja úr minnihlutahópi umkringd fólki hlæjandi af „bröndurum“ á minn kostnað, aftur og aftur, lærði ég fljótt að þegja og pirra mig ekki — og alls ekki að sýna það hversu mikið ég tók það inn á mig þegar allir í kring voru í hláturskasti vegna fordómafullra brandara. Týpískur hugsunarháttur í slíkum aðstæðum, er að sannfæra sjálfa sig um að „þau séu bara að djóka, ekki taka þetta inn á þig“. Þú hættir að bera kennsl á hvað er djók og hvað er bara alls ekki fyndið. 

Það að treysta sér ekki að standa upp fyrir sjálfri sér gagnvart grófum „bröndurum“ sem eru kynbundið ofbeldi og áreiti veldur því að hausinn á manni fer ómeðvitað í vörn og maður hlær með í gegnum árin — ógeðslegar athugasemdir eru flokkaðar sem léttir brandarar og við sem bregðumst við með öðru en hlátri erum flokkuð sem viðkvæm. Maður týnir því hvar strikið er,  hvenær farið er yfir það og hvenær ekki.

Maður hættir að bera virðingu fyrir sjálfri sér eftir að hafa verið skotin niður í hvert skipti sem maður biður fólk um að hætta  — hvernig getur maður annað?

Allir þessir brandarar eru alvarlegir og alls ekki í lagi — en það er stigsmunur á að segja „chingchong“ og það að „asískar stelpur eru með litlar og þröngar píkur“ en maður hættir að sjá það, sérstaklega sem unglingar þegar þetta er allt stimplað sem „létt grín“ og maður hvattur til að taka þessu ekki of alvarlega. Þess vegna geta staðalímyndir verið hættulegar.

Vegna þess að þú hættir að taka eftir hvað er ofbeldi gegnvart þér og hvað er ,,brandari“ — ég vona að þið séuð að fylgja mér hérna.


Gerum þetta persónulegt og köfum dýpra!
Ég sá ekki muninn á því að krakkar í skólanum kölluðu mig chingchong, grjón, núðlu og svo framvegis, og á því að mér var haldið upp við vegg og krakkar reyndu að girða niður um mig og rifust um að fá að sjá píkuna mína til að sjá með eigin augum að ég væri ekki með typpi (út frá staðalímynd um tælenska „ladyboys“). Mig langaði að öskra en gerði ekki annað en að hlæja, nákvæmlega eins og af hinum „bröndurunum“.

Það var verið að brjóta á mér kynferðislega og ég sá ekki muninn á því og uppnefningunum.

Það tók mig fimm ár að átta mig á því hvernig mér leið, að þetta væri ekki eðlilegt og hvað mér leið ógeðslega illa. Fimm ár að uppgötva að brotið var á mér. Skynsemin mín flaug út um gluggann og mér var sagt hvernig ég átti að vera, hvað ég átti að gera, hvernig ég átti að haga mér og tala og ekki síst hvernig mér átti að líða. Það að ég hafi ekki áttað mig á þessu fyrr en 5 árum seinna er ekki í lagi og hefði ég átt að átta mig á því strax.

Tilfellin eru fleiri en ég er ekki tilbúin að opinbera þau strax, en það sem ég vil leggja áherslu á er að ÞETTA ER EKKI Í LAGI. Ef manneskja biður ykkur um að hætta, þá á maður að hætta. Ég er handviss um það að ef einhver hefði verið til staðar fyrir mig og staðið upp fyrir mér í stað þess að segja mér að hætta að vera svona viðkvæm, þá hefði ég vitað betur og það hefði verið hægt að koma í veg fyrir misnotkunina sem átti sér stað. Þetta er einmitt það sem ég vil koma í veg fyrir hjá næstu kynslóðum. Fyrir mig er það of seint, þetta er búið og gert, en nú er komið nóg.

Komum í veg fyrir að komandi kynslóðir af lituðum krökkum verði fyrir aðkasti og ofbeldi fyrir það að vera ,,öðruvísi“.

Hættum að troða í hausinn á þeim að þau séu bara viðkvæm ef þau setja út á illa framkomu annarra og stöndum með hvert öðru. Við eigum að taka þessu alvarlega — því þetta er ekki fyndið.













— — —


Styrkir þú Vía?

Vía treystir á þitt framlag. Með því að styrkja Vía tekur þú þátt í að halda uppi miðli sem lætur sig jafnrétti og fjölbreytileika varða.

Vía, áður þekkt sem Flóra útgáfa, hefur verið starfandi í 3 ár fyrir gagnrýna lesendur sem langar að kafa undir yfirborðið á marghliða samfélagsumræðu út frá jafnréttissjónarmiðum. Vía hefur frá upphafi fjallað um aðkallandi málefni líðandi stundar og birt fjölda einstakra pistla sem hafa varpað ljósi á ójöfnuð, ójafnrétti, fordóma, íhaldssemi og ofbeldi sem finna má á öllum stigum samfélagsins. Við leggjum áherslu á að upphefja frásagnir þeirra einstaklinga sem valdakerfi fara hvað verst með og valdefla raddir fólks með lifaða reynslu.

Hvert einasta framlag, stórt eða lítið, gerir okkur kleift að halda uppi gagnrýnni jafnréttisumræðu og er ómissandi fyrir áframhaldandi starf Vía.


Styrkja Vía


** Kíktu við á Uppskeru, listamarkaðinn okkar **
















fyrri grein:
Sema Erla: „skömmin verður að eilífu þín“

Mest lesin:
Tilveruréttur minn

Mælum með:
Femínismi og öðrun

næsta grein:
Hvítur femínismi: Veggir Valds


Lesa meira um...

Allar greinar í 7. útgáfu — Druslugangan 2020
Resilient
Alda Lilja
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Heilsa Myndaþáttur útgáfugrein
Kynbundið ofbeldi: Karlar eru með vald
Derek T. Allen
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Íslenska með hreim Karlmennska Kynbundið ofbeldi útgáfugrein
Hvítur femínismi: Veggir Valds
Sara Mansour
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Fjölmenning Flóttafólk Hvítur femínismi útgáfugrein
Staðalímynd
Díana Katrín Þorsteinsdóttir
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Öráreitni útgáfugrein
Sema Erla: „skömmin verður að eilífu þín“
Sema Erla Serdar
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Kynbundið ofbeldi útgáfugrein
nafnlaust ljóð

13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Hinsegin / LGBTQIA+ Kynferðisofbeldi Ljóð Myndaþáttur útgáfugrein
Gerendur eru allskonar
Áslaug Ýr Hjartardóttir
13. ágúst 2020

Ableismi / réttindabarátta fatlaðra Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Drusluskömmun Kynbundið ofbeldi útgáfugrein
,,Það þýðir ekkert að berjast fyrir jafnrétti ef allir fá síðan ekki að vera með”
Steinunn Ólína Hafliðadóttir
13. ágúst 2020

Ableismi / réttindabarátta fatlaðra Druslugangan 2021 - útgáfa 7 útgáfugrein Viðtöl
Veganismi: Skoðanaskipti
Aldís Amah Hamilton
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Metoo (íslenskar greinar) útgáfugrein Veganismi
Kynferðislegt ofbeldi: Tilveruréttur minn
Inga Hrönn Sigrúnardóttir
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Heimilisleysi Jaðarsetning Kynbundið ofbeldi útgáfugrein
Kynferðisofbeldi: -Dagur í lífi konu-
Herdís Hlíf Þorvaldsdóttir
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Kynbundið ofbeldi útgáfugrein
Exótískur dans: Þitt eigið kynferðislega tjáningarfrelsi
Carmen og Neyta
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Kynbundið ofbeldi Kynlífsvinna útgáfugrein
Hvernig verður man berskjölduð? Hinar margvíslegu tegundir varnarleysis og kúgunar sem konur af erlendum uppruna upplifa.
Nichole Leigh Mosty
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Fjölmenning Samtvinnun / Intersectionality útgáfugrein
Þú ert ekki aktívisti: Frá íslenskri konu sem ,,lítur ekki út eins og íslensk kona“
Nadine Gaurino
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Hvítur femínismi útgáfugrein
Donna Cruz skrifar: „Bréf til 16 ára mín“
Donna Cruz
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Sjálfsást útgáfugrein
Velkomin í Druslukórinn
Brynhildur Yrsa Valkyrja
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Menning / List útgáfugrein
Nauðgunarmenningin og samfélagsleg goggunarröð
Steinunn Radha
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Fjölmenning Kynbundið ofbeldi Nauðgunarmenning Stéttaskipting útgáfugrein
Pólitísk sjálfsást
Embla Guðrúnar Ágústsdóttir
13. ágúst 2020

Ableismi / réttindabarátta fatlaðra Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Hinsegin / LGBTQIA+ Sjálfsást útgáfugrein
Kynferðislegt ofbeldi: Það myndi enginn nauðga feitri konu
Tara Margrét Vilhjálmsdóttir
13. ágúst 2020

Druslugangan 2021 - útgáfa 7 Fitufordómar Kynferðisofbeldi útgáfugrein




Staðalímynd